Tăng tính tuân thủ pháp luật BHXH: Giải pháp nào?

Thứ tư - 19/12/2018 02:04 26 0

Tăng tính tuân thủ pháp luật BHXH: Giải pháp nào?

Mặc dù chính sách BHXH có vai trò quan trọng trong việc giúp NLĐ yên tâm làm việc, đem lại hiệu quả cho DN. Tuy nhiên, nhiều chủ DN vẫn thờ ơ, không tuân thủ nghiêm pháp luật, trốn đóng, nợ đọng BHXH. Vì vậy, theo các chuyên gia, biện pháp tốt nhất là phân loại mức độ tuân thủ để có những điều chỉnh pháp luật phù hợp.
        NLĐ chỉ gắn bó khi DN tham gia BHXH đầy đủ
       Báo cáo mối liên hệ giữa chính sách BHXH và hiệu quả hoạt động của DN tại Việt Nam, bà Nina Tom- ĐH Roskilde (Đan Mạch) nhận định, DN NVV chiếm đại đa số, tạo việc làm cho hơn 50% lực lượng lao động và đóng góp khoảng 50% cho GDP. Song những DN này thường bị coi là có điều kiện làm việc kém, diện bao phủ BHXH hạn chế. Do mức độ tuân thủ pháp luật thấp và thiếu giám sát thi hành luật nên những DN này có xu hướng chỉ đầu tư cải thiện điều kiện làm việc nếu thấy có lợi về mặt kinh tế trong giai đoạn ngắn.
49
Các DN tham gia một buổi đối thoại về chính sách BHXH
       Trong năm 2018, độ bao phủ BHYT tại Việt Nam đạt 86,6% dân số (khoảng 81,3 triệu người) và độ phủ BHXH đạt 25,8% lực lượng lao động (13,8 triệu người). Nhờ có Luật BHXH 2014 nên độ bao phủ BHXH tăng lên; song đóng góp BHXH không cao do tình trạng các DN kê khai thu nhập dựa vào lương cơ bản, kê khai không hết cho toàn bộ nhân viên.
       Theo chia sẻ của bà Nina Tom, sau một thời gian thích nghi với việc tham gia BHXH bắt buộc, nhóm DN vi mô (siêu nhỏ) có thể tuyển dụng nhiều lao động tạm thời hơn, dẫn tới tỉ lệ NLĐ được đóng BHXH thấp hơn trước, trong khi số tiền thực đóng lại tăng nhẹ. Còn nhóm DN vừa sẽ có nhận thức tốt hơn về khung pháp lý, tuyển dụng lao động dài hạn nhiều hơn và có triển vọng kinh doanh lâu dài hơn. “Như vậy, khi tham gia BHXH, cả NLĐ và DN đều có lợi, đội ngũ lao động có động lực làm việc tốt hơn và nỗ lực hơn; tiếp cận các khách hàng lớn hơn, coi trọng việc tuân thủ quy định về lao động; đội ngũ lao động chính quy hơn, đặc biệt tại các DN vừa. Mặt khác, để đảm bảo tính bền vững trong tương lai của hệ thống BHXH, cần có chính sách ưu đãi giúp các DN phi chính thức có thể đăng ký thành chính thức; cần có hệ thống thanh tra lao động hiệu quả hơn để giúp tăng cường tuân thủ pháp luật”- bà Nina Tom nhấn mạnh.
       Nâng cao mức độ tuân thủ
      Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách BHXH trong các DN, bà Trần Thuý Ngọc- Văn phòng giới (thuộc VCCI) cho rằng, việc thực thi và áp dụng pháp luật về BHXH tại các DN có vốn đầu tư nước ngoài, DN lớn, DN thuộc khu vực nhà nước tương đối tốt và không gặp nhiều trở ngại. Tuy nhiên, đối với các DN NVV, thì việc thực hiện đầy đủ, đúng quy định Luật BHXH lại tương đối khó khăn. Điều này do cơ quan quản lý nhà nước chưa ban hành hoặc chậm ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết; DN chưa cập nhật kịp thời những thay đổi về thủ tục, hồ sơ; thông tin được niêm yết công khai nhưng chưa đầy đủ, cụ thể...
      Chính vì vậy, theo bà Ngọc, bên cạnh đẩy mạnh ứng dụng CNTT, các cơ quan chức năng cần triển khai thực hiện hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành chính sách, pháp luật BHXH; đồng thời, cải cách chính sách BHXH hướng đến các ưu tiên mà giới SDLĐ quan tâm. Tạo điều kiện thuận lợi cho các DN đã thực hiện tốt chính sách BHXH và có biện pháp truy thu quyết liệt đối với những DN cố tình chây ỳ, trốn đóng BHXH. Bên cạnh đó, Quốc hội và Chính phủ cần nghiên cứu điều chỉnh phù hợp các tham số liên quan đến tuổi nghỉ hưu, tỉ lệ đóng BHXH, lương tham chiếu để tính BHXH...
     Ông Nguyễn Hữu Dũng- nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội nhận định, khu vực phi kết cấu giải quyết việc làm cho 70% NLĐ. Nếu giải quyết tốt vấn đề việc làm và tăng tính tuân thủ pháp luật thì độ bao phủ BHXH sẽ tăng bền vững- song đây không phải vấn đề đơn giản. Còn với khu vực chính thức, khi thực hiện BHXH sẽ đối mặt 2 vấn đề lớn, đó là tình trạng trốn, nợ BHXH và đào thải nhanh lao động- gây nguy cơ “vào- ra” bất thường trong hệ thống BHXH.
Còn theo ông Nguyễn Anh Tuấn- Trưởng phòng Thanh tra Chính sách BHXH (Thanh tra Bộ LĐ-TB&XH), trong việc thực hiện chính sách BHXH, vấn đề truyền thông rất cần được coi trọng và truyền thông phải đưa ra được các dẫn chứng minh hoạ cụ thể. Chẳng hạn, ngoài người tham gia BHXH được hưởng thai sản, hưởng lương hưu... cũng cần đưa thêm những người hưởng BHYT đang nằm tại các BV. Bên cạnh đó, nên hạn chế cho NLĐ hưởng BHXH một lần, bởi hưởng BHXH một lần rất nguy hiểm, khi được một cục tiền thì chỉ sau 1-2 lần ốm nặng có thể hết và tuổi càng cao thì gánh nặng bệnh tật lại càng lớn”- ông Tuấn nói.
       Cũng theo ông Tuấn, chúng ta đã chỉ ra được thực trạng tham gia BHXH của các DN. Chính phủ cũng yêu cầu các cơ quan hành chính tiến tới vì DN phục vụ. Thời gian qua, các địa phương đã rất chú trọng tăng cường đối thoại trực tiếp với DN- đây là kênh tuyên truyền rất ý nghĩa. Do đó, để đảm bảo tăng tính tuân thủ pháp luật BHXH, cơ quan BHXH cần tiếp tục công khai TTHC, quá trình đóng nộp BHXH, qua đó giúp NLĐ tự giám sát được việc tham gia BHXH của mình; đồng thời cần tăng cường thanh tra chuyên ngành đóng BHXH. Bên cạnh đó, cơ quan BHXH cũng cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng liên quan tiến hành thanh tra, kiểm tra liên ngành, nhằm góp phần buộc các DN phải chấp hành nghiêm chính sách, pháp luật BHXH.
       Liên quan vấn đề này, ông Phạm Trường Giang- Vụ trưởng Vụ BHXH (Bộ LĐ-TB&XH) cũng cho biết: Về mặt lý luận, mối quan hệ mật thiết giữa hiệu quả kinh doanh của DN với việc tham gia BHXH cho NLĐ luôn song hành. Nhưng về định lượng, hiện vẫn chưa có nghiên cứu nào bài bản chỉ ra được, nếu tham gia BHXH đầy đủ cho NLĐ thì DN được lợi ích như thế nào… Vì vậy, theo ông Giang, việc các chuyên gia Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) thực hiện được báo cáo về mối liên hệ giữa chính sách BHXH và hiệu quả hoạt động của DN tại Việt Nam đã cho thấy, việc tăng tỉ lệ tham gia BHXH sẽ giúp gia tăng hiệu quả hoạt động của DN...
        Ông Phạm Trường Giang cũng cho biết thêm, thông qua báo cáo này, đã xuất hiện thêm những khái niệm mới như về việc làm phi chính thức... để thống nhất khái niệm và cách thức triển khai gói BHXH ngắn hạn linh hoạt. Đặc biệt, đã chỉ rõ việc tham gia BHXH mang lại lợi ích cho DN, nhưng thời gian vừa qua, tình trạng nợ đóng, trốn đóng BHXH vẫn còn diễn ra. “Chúng ta phải tìm ra nguyên nhân có phải do chế tài hay không. Nếu từ chính sách thì chúng ta sẽ điều chỉnh; từ NLĐ thì phải có biện pháp tuyên truyền; còn từ DN thì phải có chế tài đủ mạnh... Như vậy, chúng ta mới triển khai thực hiện tốt Nghị quyết 28-NQ/TW của Trung ương về tăng diện bao phủ BHXH, mang lại lợi ích lớn nhất cho người dân”- ông Giang chia sẻ.

Nguồn tin: Báo BHXH

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây